Bir sketchbook, çocukların hayallerine, gözlemlerine ve denemelerine yer açan kişisel bir keşif alanıdır.
Türkçede eskiz defteri veya görsel günlük diyebileceğimiz sketchbook; gözlemleri, hayalleri, denemeleri ve soruları bir araya getirir. Okul öncesinden lise yıllarına, hatta yetişkinliğe kadar farklı biçimlerde kullanılabilir.
Her ay için günlük çizim fikirleri içeren bir takvim PDF’si hazırladım. Takvimdeki konular; günlük yaşamdan, doğadan ve hayal dünyasından başlangıç noktaları sunuyor. Bir gün kahvaltı sofrası, başka bir gün hayalindeki meslek veya gelecekteki kendin sayfaya taşınabiliyor.
Bu takvim bir yarış ya da eksiksiz tamamlanması gereken görev listesi olarak kullanılmamalı. Çocuk dilediği konuyu seçebilir, günleri değiştirebilir veya bir fikrin üzerinde birkaç gün çalışabilir.
Küçük ama sürdürülebilir bir alışkanlık
Sketchbook kullanmak için pahalı malzemelere veya uzun çalışma saatlerine ihtiyaç yoktur. Kolay açılan, kullanılan malzemeye uygun bir defter ve birkaç kalem başlangıç için yeterli olabilir.
Öğretmenler dersin başında kısa bir keşif zamanı ayırabilir. Aileler birlikte çizim yapabilir veya defteri bir gezide yanlarına alabilir.
Zaman içinde biriken sayfalar, çocuğun neleri merak ettiğini ve kendini nasıl ifade ettiğini görünür kılar.
Bazen bir çocuğa verebileceğimiz en değerli başlangıç, boş bir sayfa ve “Burada kendi fikirlerini deneyebilirsin” cümlesidir.
Güzel çizmekten önce, denemeye cesaret etmek
Çocuklar bazen “Yanlış yaparsam?”, “Güzel olmazsa?” düşüncesiyle çizime başlamaktan çekinir.
Sketchbook içinde yarım kalmış bir çizime, beğenilmeyen bir renk denemesine ve tekrar tekrar çizilmiş aynı nesneye yer vardır.
Bir sayfa yalnızca çizgilerden oluşabilir. Bir başka sayfada kâğıt parçaları, renk örnekleri veya küçük notlar bulunabilir.
Çocuğun bu defterde kendini rahat hissetmesi için yetişkinlerin yaklaşımı önemlidir. Her sayfayı düzeltmek yerine “Burada ne denedin?” diye sormak, çocuğun düşüncesini anlamaya yardımcı olur.
Çevresine daha dikkatli bakmak
Bir yaprağı çizmek için damarlarını incelemek gerekir. Bir ayakkabıyı çizerken bağcıkların nasıl yerleştiği fark edilir. Sabah görülen gölgeyle öğleden sonraki gölgenin aynı olmadığı keşfedilir.
Sketchbook, günlük hayatın içindeki ayrıntıları araştırmaya davet eder. Çocuk, çizmek istediği şeye yeniden bakar; biçimleri, renkleri, dokuları ve aralarındaki ilişkileri karşılaştırır.
Bu nedenle defterin yalnızca sanat dersinde açılması gerekmez. Bir park gezisi, mutfakta hazırlanan tarif, okunan kitap veya pencereden görülen manzara da bir sayfanın başlangıcı olabilir.
Her yaşta farklı bir kullanım alanına hizmet eder
Okul öncesinde büyük hareketlerle yapılan çizgiler, renk keşifleri, doku izleri ve çocuğun anlattığı resimler öne çıkabilir. Yazı yazmak şart değildir; yetişkin, çocuğun sözlerini onun izniyle sayfanın kenarına ekleyebilir.
İlkokulda gözlem çizimleri, hayalî karakterler, görsel hikâyeler ve tasarım fikirleri deftere taşınabilir. Daha büyük öğrenciler ise araştırmalarını, kompozisyon denemelerini, malzeme çalışmalarını ve projelerinin gelişimini kaydedebilir.
Aynı konu farklı yaşlarda farklı derinliklerde ele alınabilir.
“Hayalimdeki oda” küçük bir çocuk için resim, daha büyük bir öğrenci için yerleşim, renk ve işlev üzerine bir tasarım araştırması olabilir.
“Bugün ne çizsem?” sorusuna küçük bir başlangıç
Çizmek istemekle çizime başlayabilmek her zaman aynı şey değildir. Bazen boş sayfanın karşısında küçük bir yönlendirme işe yarar.